• DOLAR
    7,8708
  • EURO
    9,3828
  • ALTIN
    459,33
  • BIST
    10,5252
Apep Yıldız Sistemi İçin Yeni Matematiksel Model Önerisi

Apep Yıldız Sistemi İçin Yeni Matematiksel Model Önerisi

Dünya’dan yaklaşık 8.000 ışık yılı uzaklıkta iki yıldız dans ediyor. Bu yıldızlardan liderliği ele geçiren, oburunun etrafında agresif bir biçimde dönüyor ve eşinden maddeyi emerek onu çekirdeğini açığa çıkarmaya zorluyor. Öte yandan merkezdeki yıldızın da yörüngedeki partnerinin dış katmanlarını soyacak kadar güçlü olduğu biliniyor.

Bu yıldız çifti, bilim insanlarının “Wolf-Rayet İkili Yıldız Sistemi” dedikleri şeye uygun bir örnek olarak görülüyor. Wolf-Rayet’ler çoklukla Güneş’in 20 katından daha fazla kütleye sahiptir. Üstelik son derece sıcak ve parlaktırlar ve bir milyon olağan yıldızdan daha fazla radyasyon yayabilirler.

Bilim insanları, Apep için yeni bir matematiksel model önerdi:

Bilim insanlarının Apep olarak isimlendirdiği yıldız çifti, birinci olarak 2018 yılında keşfedildi ve o tarihten beri gök bilimcileri şaşırtıyor. Yıldız çifti o kadar sıcak ve parlak ki, döndüklerinde ışık suratının %1’i kadar süratli gidebilen yıldız rüzgarları yaratıyorlar. Bu yıldız rüzgârı, yıldızların çekirdeklerine kadar soyulmasına yol açıyor ve bu süreçte çiftin etrafında bir toz halesi oluşturuyor.

Olağanda bu toz, rüzgârın hareket ettiği süratte yayılmalıdır fakat Sydney Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, Apep’i bulduklarında tozunun rüzgâr suratının yalnızca dörtte biri oranında hareket ettiğini fark ettiler. Bu olmamalıydı ve bulgu mantığa meydan okuyordu.

Monthly Notices of the Royal Astronomical Society’de yayınlanan yeni bir makalede ise bilim insanları, Apep’in imajlarında gördükleri uyumsuzlukları açıklayan yeni bir matematiksek model öneriyor.

Her iki yıldızın da Güneş’ten 10-15 kat daha büyük ve 100.000 kat daha parlak olduğu anlaşıldı:

Grubun bu modeli oluşturmak için evvel Avrupa Güney Gözlemevi’nin Şili’deki Çok Büyük Teleskop’u ile üç yıl boyunca çekilmiş binlerce imgeyi tahlil etmesi gerekiyordu. Bu hususta makalenin baş muharriri astronom Yinuo Han, “Bir JPEG belgesi almadık. İmajları çok dağınık, neredeyse bilinmeyen bir formda alıyoruz” diyor.

Takım, Apep’i daha net görebilmek için birinci olarak öteki yıldızların ve yıldız cisimlerinin yaydığı tüm ışığı ortadan kaldırarak manzaraları temizledi. Bu sayede iki yıldıza detaylı bir halde bakma bahtı bulan araştırmacılar, her iki yıldızın da Güneş’ten yaklaşık 10 ila 15 kat daha büyük ve 100.000 kat daha parlak olduğunu keşfettiler. Yapılan açıklamaya nazaran yıldızların Güneş sistemimizin boyutuyla karşılaştırılabilir bir aralıkta birbirlerinin etrafında tam bir yörüngeyi tamamlamaları 125 yıl sürüyor.

‘Kutuplardan gelen rüzgârın ekvatordan gelen rüzgârdan çok daha süratli olduğu epey özel bir yıldız’

Bilim beşerlerine nazaran merkezdeki yıldıza “yukarıdan” bakıyoruz ve bu yüzden onun kutuplarından yalnızca birini görüyoruz. Bu, takıma gözlemledikleri suratlardaki farkı açıklayabilecek bir model geliştirmelerine imkan tanıyan son bilgi kesimiydi.

Daha sonrasında grup, Dünya’ya bakan kutuptan gelen rüzgâr suratını ölçtü lakin bu toz yıldızın ekvatorundan çıkıyordu. Bu durum hakkında konuşan Han, yıldız için “Kutuplardan gelen rüzgârın ekvatordan gelen rüzgârdan çok daha süratli olduğu epey özel bir yıldız” dedi.

Bunun nasıl mümkün olabileceği hakkında konuşan Center for Computational Astrophysics of the Flatiron Institute araştırmacısı Mathieu Renzo, durumu “Çok süratli hareket eden bir şeyiniz olduğunda, dönen obje üzerindeki merkezkaç kuvvetinin tesirine sahip olursunuz” kelamlarıyla açıklıyor. Bu kuvvet, yıldızı tekrar şekillendirerek kutuplarda daha düz ve merkezde daha yuvarlak (futbol topu gibi) bir hal almasını sağlıyor. Bu da yıldızın kutuplarından gelen rüzgârın, ekvatordan gelen rüzgârdan daha süratli olmasına yol açıyor.

Model doğruysa iki yıldız bir gün çarpışacak:

İki yıldız dairesel bir dairesel bir hareketle dans ettiğinden yıldız tozu da düz bir halde yayılmıyor ve spiral bir biçim alıyor. Şayet model doğruysa Apep’in dansı bildiğimiz en ağır patlamayla, bir gama ışını patlamasıyla sona erecek. Son derece ender olan gama ışını patlamaları daha evvel galaksimizde hiç gözlemlenmedi.

Yapılan hesaplamalar, hayli uzakta olsa bile böylesine ağır bir radyasyon patlamasından gelecek direkt bir darbenin Dünya’nın ozon katmanını inceltebileceği ve hatta silebileceğini gösteriyor. Lakin şanslıyız ki Apep için gaye pozisyonda bulunmuyoruz ve mümkün bir patlamada ışınların Dünya’dan uzak bir tarafa gideceği iddia ediliyor.

Han, galaksimizde süratle dönen bir çift Wolf-Rayet yıldızına sahip olmanın, bize öteki gama ışını patlamalarının oluşumu hakkında bedelli bilgiler sunacağını söylüyor.

Sosyal Medyada Paylaşın:
Etiketler:
bilim Gün Kat Model yıldız

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

Yorum yazmak için giriş yapmalısın

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM
bedavafullfilm.com