• DOLAR
    $1.218,75
  • EURO
    $0,4055
  • ALTIN
    $16.572,67
  • BIST
    $77,92
TEI tarafınca üretilen yerli motorlar!

TEI tarafınca üretilen yerli motorlar!

Uzun senelerdir Türkiye’de münakaşa mevzusu olan motor üretimi bizlere de en fazlaca sorulan ve merak edilenler içinde yer ediniyor. TEI benzer biçimde mühim müdafa sanayii şirketleri tayyare, helikopter, roket ve İHA motoru yapabiliyor. Fakat iyi mi yapıldığı, lisans altında mı yoksa emsalsiz projelerle mi ve de hangi hava araçlarında ya da füzelerde kullanıldığı benzer biçimde […]


Uzun senelerdir Türkiye’de münakaşa mevzusu olan motor üretimi bizlere de en fazlaca sorulan ve merak edilenler içinde yer ediniyor. TEI benzer biçimde mühim müdafa sanayii şirketleri tayyare, helikopter, roket ve İHA motoru yapabiliyor.

Fakat iyi mi yapıldığı, lisans altında mı yoksa emsalsiz projelerle mi ve de hangi hava araçlarında ya da füzelerde kullanıldığı benzer biçimde mevzular pek bilinmiyor. Ikimiz de Saha Expo fuarında TEI Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Mahmut F. Akşit ile bu mevzu hakkında konuştuk. İşte TEI üretimi yerli motorlar…

TEI tarafınca üretilen yerli motorlar!

YouTube video

SDNShiftdelete.net

Türkiye, uzun bir süredir müdafa sanayii alanında kendine yetebilen, başka bir deyiş ile tehlikeli sonuç gereksinimlerini karşılayabilen bir ülke olmaya çalışıyor. Aslen bu hedef 99 yıl önceki kuruluşuna, hatta fazlaca daha öncesine dayanıyor. Fakat tarih kısmı apayrı bir mevzu.

TUSAŞ, insansız savaş uçağını gizlice tamamladı!

TUSAŞ, insansız harp uçağını gizlice tamamladı!

TUSAŞ tarafınca gizlice geliştirilen insansız harp uçağı için ilk uçuş zamanı paylaşıldı. İşte detaylar…

Şu anda Türkiye, hususi sektörün ve teknoloji transferlerinin de büyük katkıları ile beraber hem pistonlu hem de jet motor üretimi yapabiliyor. Burada bilhassa TUSAŞ’ın çatısı altındaki TEI (TUSAŞ Motor Sanayii) ön plana çıkıyor.

TEI uzun süredir F-16’larda kullanılan General Electric’in F110 motorunun lisans anlaşması altında a’dan z’ye montaj, kontrol ve onarım faaliyetlerini yürütüyor. Yalnızca Türkiye değil, Umman ve Suudi Arabistan benzer biçimde ülkelere de hizmet sağlayabiliyor. Hatta bu kapsamda 325’den fazla F110’a temas ettiğini, dolayısıyla bu projeden gelen büyük bir data birikimine haiz bulunduğunu biliyoruz.

TEI yerli motorlarTEI yerli motorlar
TEI-TF6000 ve TEI-TS1400

Doğal buna benzer birden fazla projesi bulunuyor. Mesela AH-64 Apache helikopterlerinden MH-60M Black Hawk’a kadar değişik helikoptere güç veren General Electric Aviation’ın T700-GE-701D motorunu kendi konfigürasyonları ile T700-TEI-701D olarak üretebiliyor. Kısaca montajın bir adım ötesine giderek yedek parça üretimine kadar birçok şeyi yapabiliyor.

Fakat bunlar belirttiğimiz benzer biçimde lisans altında meydana getirilen emekler. Bunların yanı sıra halihazırda çalışan, emsalsiz ve lisans hakları TEI’nin elinde olan 11 yerli ve ulusal motor projesi bulunuyor. İçlerinde en bilindik olanı ise ANKA ve Bayraktar TB2 SİHA’larında kullanılan (40+ tane, sayısı artıyor) TEI-PD170 turbo dizel havacılık motoru.

TEI yerli motorlar
TEI-PD170 ve TEI-PD222ST

Öbürlerinden de özetlemek gerekirse bahsetmemiz gerekirse, TEI-TF6000TEI-TS1400 (Gökbey helikopterinde kullanılacak Turboşaft motor), TEI-PD180STTEI-PD222ST (Anka-S, Akıncı, TB3 ve Aksungur’da göreceğiz), TEI-TJ300 (Orta menzilli gemisavar roket motoru), TEI-TJ90TEI-PG50TEI-PG50STEI-TP38 ve TEI-TJ35 şeklinde toplam 12 (TEI-TF6000 hemen hemen üretim aşamasında) proje mevcut.

Bu projelerden bir kısmı hayata geçti ve şu anda sahadaki hava araçlarında ve füzelerde etkin bir halde kullanılıyor. Bir kısmı ise kontrol aşamasını geçti ve kullanılacağı araca montaj işlemini bekliyor. Fakat bunların haricinde temelleri yeni atılanlar ve hemen hemen kendine kaynak bulamamış olanlar da mevcut.

Mesela TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, Ulusal Muharip Tayyare için F-22’de kullanılan Pratt & Whitney F119 (F119-PW-100 varyantı) motoru ile aynı gücü üretebilecek, kısaca 35 bin pound itkiye haiz olacak bir motor geliştirebilecek seviyede olduklarını söylemiş oldu.

Fakat Akşit tarafınca belirtilen motor için hemen hemen bir kaynak aktarılmadı ve ekip kurulmadı. Aslına bakarsanız bu bahsettiğimiz kaynak da bir gecede aktarılabilecek bir şey değil. O şekilde ki bu işi 50 senedir icra eden ABD’li firmalar bile yeni bir motor geliştirmeye kalktıklarında minimum 2-3 milyar doları gözden çıkartıyor.

Türkiye özeline bakacak olursak, şu anda kamu ve hususi şirketlerin motor yapabileceğini ve de yaptıklarını açık ve net bir halde görüyoruz. Fakat ihtimaller içinde bir hava aracı için hususi sipariş üstüne bir motor yapmak belirttiğimiz benzer biçimde 5-10 yıl benzer biçimde süreleri ve milyarlarca dolar deposu gerektiriyor.

Bundan dolayı şu anda geliştirilen her projede yerli motor entegrasyonunun ilk günden yapılamıyor oluşunun sebebi hem vakit (TSK’nın acil gereksinimleri) hem de maliyet açısından (Türkiye’nin ekonomik durumu) karşılanamıyor oluşu diyebiliriz. Sadece meydana getirecek teknolojik seviyeye gelindiğini net bir halde görüyoruz.

Siz TEI tarafınca üretilen yerli motorlar hakkında ne düşünüyorsunuz? Görüşlerinizi yorumlarda bizlerle paylaşmayı ihmal etmeyin!


Kaynak: shiftdelete.net

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

Yorum yazmak için giriş yapmalısın